Yalvaç’taki antik kentte 1500 yıllık eşsiz keşif

Isparta’nın Yalvaç ilçesindeki Pisidia Antiokheia Antik Kenti’nde devam eden kazılarda, Hristiyan sanat tarihi açısından dikkat çeken bir buluntu ortaya çıkarıldı. Yaklaşık 1500 yıllık litürjik kap üzerinde Danyal Peygamber’in rüyasındaki dört canavar ile aslan aynı kompozisyonda tasvir edildi. Uzmanlara göre bu özellikleri taşıyan başka bir örnek bugüne kadar bilinmiyor.

ISPARTA - BHA  Süleyman Demirel Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi ve Kazı Başkanı Prof. Dr. Mehmet Özhanlı başkanlığında sürdürülen kazılarda, milattan sonra 6. yüzyıla tarihlendirilen iki kulplu bir litürjik kap gün yüzüne çıkarıldı.

Manastır alanındaki kazılarda, 713 yılında gerçekleşen Arap akınları sırasında tahrip edildiği değerlendirilen kilisenin yıkıntıları arasında bulunan kap, üzerindeki figürlerle dikkat çekiyor. Eserde, Eski Ahit’teki Danyal kitabında anlatılan sahneler işleniyor.

Danyal Peygamber’in gördüğü rüya, rüyadaki dört canavar ve aslan figürü aynı kompozisyonda bir araya getiriliyor. Prof. Dr. Özhanlı, Danyal’ın rüyasında denizden çıkan dört canavarın Yahudi geleneğinde Babil, Med, Pers ve Helenistik krallıkları simgelediğini belirtti.

Hristiyan yorumunda ise özellikle dördüncü canavarın Roma İmparatorluğu’nu, gökten gelen “insanoğlu” figürünün ise Mesih’in gelişini temsil ettiği ifade ediliyor.

Eserin en dikkat çekici özelliğinin, Danyal Peygamber’in rüyasındaki unsurların tamamının aynı kap üzerinde bir araya getirilmesi olduğu belirtiliyor.

Kabın iki yüzünde de Danyal tasvirleri ve dört canavarın bulunduğunu aktaran Özhanlı, eserde ayrıca aslan, geyik ve köpek motiflerinin de yer aldığını söyledi.

Özhanlı, eserin Hristiyan ikonografisi açısından benzersiz olduğuna dikkat çekerek, Danyal’ın rüyasındaki bütün yaratıkları aynı kompozisyonda bir araya getiren başka bir örneğin bugüne kadar bilinmediğini ifade etti.

Kazılar sırasında ortaya çıkarılan seramik kalıpları da antik kentin üretim kapasitesine ilişkin önemli bilgiler sundu. Buluntuların, Pisidia Antiokheia’da gelişmiş bir seramik üretiminin bulunduğunu gösterdiğini belirten Özhanlı, litürjik kabın da kentte üretilmiş olabileceğini değerlendirdi.

Bu durumun Antiokheia’nın yalnızca dini ve kültürel açıdan değil, zanaat ve üretim bakımından da gelişmiş bir merkez olduğunu ortaya koyduğu ifade edildi. Pisidia Antiokheia, Hristiyanlık tarihi açısından önemli merkezlerden biri olarak biliniyor.

Aziz Pavlus ve Aziz Barnabas’ın milattan sonra 46 yılında kente gelerek ilk vaazlarını burada verdiği belirtilirken, kentin Roma İmparatorluğu döneminde Hristiyanlığın yayılmasında önemli bir rol üstlendiği aktarılıyor.

325 yılında gerçekleştirilen İznik Konsili’nin ardından Antiokheia’nın Pisidia bölgesinin metropolitlik merkezi haline geldiği ve zamanla önemli bir hac merkezine dönüştüğü ifade ediliyor.

Yaklaşık 1500 yıllık litürjik kap, hem Pisidia Antiokheia’nın dini geçmişine hem de erken dönem Hristiyan sanatına ilişkin önemli veriler sunuyor.

Danyal Peygamber’in rüyasındaki figürlerin tek bir kompozisyonda buluştuğu eserin, Türkiye arkeolojisi ve Hristiyan sanat tarihi açısından dünya çapında dikkat çekebilecek nitelikte olduğu değerlendiriliyor.