ABD–Rusya Arasında Nükleer Kuralsızlık

ABD ile Rusya arasında stratejik nükleer silahları sınırlayan son antlaşma olan New START, bugün itibarıyla sona eriyor. Taraflar arasında antlaşmanın yerine geçecek yeni bir düzenleme için herhangi bir müzakere yürütülmedi. Böylece dünyanın en büyük nükleer cephanelerine sahip iki ülke, ilk kez onlarca yıl sonra nükleer silahlanma konusunda bağlayıcı hiçbir hukuki sınırlamaya tabi olmadan hareket edecek.

Rusya Dışişleri Bakanlığı, stratejik nükleer silahların sınırlandırılmasını öngören Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması’nın (New START) süresinin dolduğunu ve tarafların artık anlaşma kapsamındaki yükümlülüklere bağlı olmayacağını açıkladı.

Böylece ABD ile Rusya arasında yürürlükte olan son nükleer silah kontrol anlaşması da sona ermiş oldu. MOSKOVA: ABD UZATMAYA YANAŞMADI Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, Moskova’nın New START’ın uzatılması yönündeki girişimlerinin ABD’den karşılık görmediği belirtildi.

Açıklamada, Washington yönetiminin anlaşmaya yaklaşımının “hatalı” olduğu savunuldu. Bakanlık açıklamasında, “Anlaşma taraflarının artık bu çerçevede hiçbir yükümlülüğe bağlı olmadıkları ve bundan sonraki adımlarını serbestçe belirleyebilecekleri gerçeğinden hareket ediyoruz” ifadeleri kullanıldı.

‘ASKERİ-TEKNİK ÖNLEMLER’ VURGUSU Açıklamada ayrıca, Rusya’nın ulusal güvenliğine yönelik olası yeni tehditlere karşı “kararlı askeri-teknik önlemler” almaya hazır olduğu vurgulandı. Bu ifade, Moskova’nın nükleer kapasitesini artırabilecek adımlar atabileceği yönünde yorumlandı.

BM’DEN UYARI VE ÇAĞRI Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, New START’ın sona ermesinin uluslararası barış ve güvenlik açısından ciddi riskler taşıdığı uyarısında bulundu.

Taraflara yeni bir anlaşma için müzakere çağrısı yapan Guterres, yarım yüzyılı aşkın süredir ilk kez ABD ve Rusya’nın stratejik nükleer silahlarının bağlayıcı bir sınırlamaya tabi olmadığı bir döneme girildiğini söyledi.

Guterres, “Anlaşmanın sona ermesi, nükleer silahların kullanılma riskinin son on yılların en yüksek seviyesinde olduğu bir döneme denk geliyor” dedi ve iki ülkeyi gecikmeden müzakere masasına dönmeye çağırdı.

SOĞUK SAVAŞ SONRASI DENGE SARSILIYOR New START, ABD ile Sovyetler Birliği arasında 1991’de imzalanan START-1 ve 1993’te imzalanan START-2 anlaşmalarının devamı niteliğinde, 2010 yılında hayata geçirilmişti.

Anlaşma, uzun menzilli nükleer savaş başlıkları ve bunları taşıyan füzeler üzerinde sınırlamalar öngörüyordu. Rusya, süresi dolan anlaşmanın hükümlerine geçen yıl bir yıl daha uyacağını açıklamıştı.

Bu ek sürenin de bugün itibarıyla sona ermesiyle, Washington ile Moskova arasında yürürlükte hiçbir nükleer silah kontrol anlaşması kalmadı.

EN BÜYÜK CEPHANELER ABD VE RUSYA’DA Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün (SIPRI) verilerine göre, 2025 itibarıyla Rusya 5 bin 459, ABD ise 5 bin 177 nükleer savaş başlığıyla dünyanın en büyük nükleer cephanelerine sahip iki ülkesi konumunda bulunuyor.

Çin’in nükleer başlık sayısının ise 600’ün biraz üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

NÜKLEER MİMARİ DAĞILIYOR 2010 yılında Prag’da dönemin ABD Başkanı Barack Obama ile dönemin Rusya Devlet Başkanı Dimitri Medvedev tarafından imzalanan New START’ın sona ermesi, Soğuk Savaş sonrası kurulan nükleer denge ve silah kontrol mimarisinin fiilen çökmesi olarak değerlendiriliyor.

Bu durum, küresel güvenlik açısından yeni ve belirsiz bir dönemin başlangıcı olarak görülüyor.